Abstract (EN)
thinking, they can be successful in a specific field of science or be
comprehensively talented (Limont, Dreszer, Cieślikowska, 2010, p. 5). Parents
177
Magdalena Chomka-Kowalkowska
and teachers play very important role here, and they should change the way
they perceive such a child and accept them (Pufal-Struzik, 2016).
A gifted child needs understanding and acceptance instead of being
labeled as an eccentric and naughty young person. Adults should support them
in their contacts with peers and relations with their close ones, as this largely
affects the overall mental, emotional and social development. It is not possible
to determine all possible and necessary forms and ways of working with such
a child. This is assessed on an individual basis and taking into account the
possible consequences. The upbringing and teaching of children is not an easy
job, and what helps are the qualities of a teacher, which include, above all,
creativity and a willingness to interact with other people. The reflective attitude
of the teacher favors their personal and professional development and the
development of their students’ personalities.
General approach to the development of a gifted child
Abilities are properties of an individual’s psyche that allow for effective
performance in a given field regardless of the level of difficulty and tasks to
be solved. The division of abilities distinguishing between general and special
abilities is worth noting. The former, as “general intelligence”, affect all kinds of
activity of a gifted person. This concerns mainly the ability to learn, the ability
to adapt to new challenges and conditions and the ease of solving new tasks
and problems (Giza, 2011, pp. 135–137). Special abilities, on the other hand,
are associated with certain skills. A child has a talent that results from the
interaction of general and special abilities, random and environmental factors,
non-intellectual internal conditions (Podolak, 2011, pp. 199–200). This ability
is directed in a given direction, so that a person can be gifted mathematically,
technically, artistically or in natural sciences (Szewczuk 1997, p. 996). Not
every gifted child, however, will be able to perform better than an average
child (Wysocka, 2010, p. 631).
A gifted child demonstrates an above-average level of intelligence,
physical abilities, fast and efficient
Bernacka, E.R. (2009). Trzeba pomóc zdolnym i uzdolnionym! Psychologia w Szkole, 2.
Budajczak, M. (2004). Edukacja domowa. Gdańsk.
Dyrda, B. (2007). Zjawiska niepowodzeń szkolnych uczniów zdolnych: rozpoznanie i przeciwdzia-
łanie, Kraków.
Giza, T. (2011). Podstawy pracy z uczniem zdolnym. Kielce.
Kałuba-Korczak, A., Metody i techniki pracy z uczniem zdolnym. Głos Pedagogiczny, 34.
Karwowski, M. (2006). Zdolny, czyli jaki? Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny Meritum, 1.
Kvale, S. (2010). Prowadzenie wywiadów. Warszawa.
Limont, W. (2010). Uczeń zdolny: jak go rozpoznać i jak z nim pracować. Sopot.
Limont, W., Dreszer, J., Cieślikowska, J. (eds.) (2010). Osobowościowe i środowiskowe uwarun-
kowania rozwoju ucznia zdolnego, 1, Toruń.
Majewska-Pyrkosz, E. (2011). Stymulowanie wyobraźni ucznia wybitnie zdolnego w I etapie edu-
kacyjnym. In: I. Adamek, Z. Zbróg (eds.), Dziecko – uczeń a wczesna edukacja, Kraków.
Mazurek-Łopacińska, K. (1999).Badania marketingowe. Podstawowe metody i obszary zastoso-
wań. Wrocław.
Misiuk, A. (2010). Dziecko zdolne w klasie szkolnej. In: O. Boczarowa, J. Aksman (eds.). Peda-
gogiczne i społeczne wsparcie uzdolnionych dzieci i młodzieży. Kraków.
187
Magdalena Chomka-Kowalkowska
Orłowska, M. (2003). Problemu czasu wolnego w pedagogice społecznej. In: S. Kawula (ed.). Pe-
dagogika społeczna: dokonania, aktualność, perspektywy. Podręcznik akademicki dla pe-
dagogów. Toruń.
Paszkiewicz, A. (2011). O specjalnych potrzebach edukacyjnych ucznia zdolnego. Problemy Opie-
kuńczo-Wychowawcze, 6.
Podolak, M. (2011). Praca z uczniem zdolnym. In: W. Błażejewski, C. Lewicki C. (eds.), Uczeń
zdolny w rodzinie i w szkole, Vol. 1, Jarosławiec.
Pufal-Struzik, I. (2016). Dysproporcje w rozwoju poznawczym i emocjonalno-społecznym
a potrzeby uczniów zdolnych, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio J,
Vol. XXIX.
Puślecki, W. (1999). Wspieranie elementarnych zdolności twórczych uczniów. Kraków.
Sękowski, S. (2000). Osiągnięcia uczniów zdolnych. Lublin.
Skoczylas, J. (2017). Praca z dzieckiem zdolnym w przedszkolu. Wychowanie w Przedszkolu, 28.
Szewczuk, W. (1997). Zdolności – uzdolnienia. In: W. Pomykało (ed.). Encyklopedia pedago-
giczna. Warszawa.
Szmidt, K. J. (2009). Rodzinne uwarunkowania rozwoju twórczości dzieci zdolnych. In: K. Kra-
soń, B. Mazepa-Domagała, A. Wąsiński (eds.). Intersubiektywność sztuki w recepcji i two-
rzeniu, Bielsko-Biała–Katowice.
Szumski, G. (1995). Dobór i kształcenie uczniów zdolnych. Studium porównawcze o legitymaza-
cji instytucji edukacyjnych. Warszawa.
Taraszkiewicz, M. (2011). Współpraca szkoły i rodziców na rzecz dziecka zdolnego. Trendy –
Internetowe Czasopismo Edukacyjne, 3.
Urbanek, B. (2016). Jak pracować z uczniem zdolnym. Nowa Szkoła, 7.
Wieczorek, D. (2011). Czynniki determinujące rozwój zainteresowań i zdolności ucznia. In:
M. Jabłonowska, J. Laszczyk (eds.). Wokół problematyki zdolności. Warszawa.
Wittenberg, A., Klinger, K. (2015). Edukacja domowa: MEN policzyło dzieci, które uciekły
z klasy. Gazeta Prawna, 3.
Wójcik, P. (2013). Znaczenie studium przypadku jako metody badawczej w naukach o zarzą-
dzaniu. E-mentor, 1.
Wysocka, E. (2010). Zdolność, uzdolnienie. In: T. Pilch (ed.). Encyklopedia pedagogiczna XXI
wieku. Suplement A–Z. Warszawa.
Żuk, B. (2013). Abecadło ucznia zdolnego. Edukacja i Dialog, 5/6.
Internet sources
Budajczak, M. (2020). Stowarzyszenie Edukacji w Rodzinie. Edukacja Domowa. http://www.edu-
kacjadomowa.pl. (access: 23.03.2020).