Żyjemy w czasach gwałtownych przemian, wręcz transformacji cywilizacji.
Jak twierdzi A. Giddens: „Nowoczesne instytucje różnią się od wszelkich wcześniejszych
form porządku społecznego ze względu na swoją dynamikę, to, w jakim stopniu podważają
tradycyjne zwyczaje i obyczaje, i na ich globalny zasięg. Nie są to jednak tylko zmiany
zewnętrzne. Nowoczesność radykalnie przekształca charakter życia codziennego i zmienia
najbardziej osobiste doświadczenia człowieka. Nowoczesność należy rozważać na poziomie
instytucjonalnym, ale transmutacje zachodzące na tym poziomie znajdują bezpośrednie
przełożenie na życie jednostek i co za tym idzie, ich tożsamość” (Giddens 2001, s. 3).
Mimo ogromnego postępu cywilizacyjnego możemy niestety zauważyć postępującą
dehumanizację w różnych sferach życia społecznego. Moją szczególną uwagę zwraca
dehumanizacja w naukach medycznych wyrażająca się technicyzacją, instrumentalizacją
leczenia, instrumentalizacją służb medycznych, depersonalizacją relacji lekarz–pacjent;
pielęgniarka–pacjent, a również lekarz–lekarz; pielęgniarka–pielęgniarka.
Przejawia się to obojętnym traktowaniem człowieka, zanikiem takich ludzkich wartości
jak: solidaryzm, przyjaźń, szacunek dla osoby ludzkiej, uczciwość. Na miejsce tych wartości
pojawiają sie obojętność, przedmiotowe i techniczne traktowanie człowieka.
Za główne przyczyny dehumanizacji w naukach medycznych uznaje sie współczesne
przeobrażenia społeczno-ekonomiczne oraz konsekwencje rewolucji terapeutycznej
i biologicznej (Nawrocka, 2008, s. 22).
Na tle zmian cywilizacyjnych, niesamowitego postępu w medycynie nadal dość często
istnieją także zjawiska niepokojące takie jak: proces przeniesienia celów; niewłaściwie
przebiegający proces komunikacji między personelem a pacjentem; niehumanistyczne
postawy pracowników szpitala, brak dbałości o etos zawodowy, którego podstawą jest
moralność. Pozwalają sobie na wiele uproszczeń, chciałabym jedynie skłonić czytelników
do refleksji. Przecież Jesteśmy nie tym, czym jesteśmy, ale tym co z siebie zrobimy
(Giddens, 2001).
-3-
Artykuł dostępny online na www.pedagogikaspoleczna.com
Pedagogika Społeczna
2 (2012) 45-58 ISSN: 1642-672X
dysfunkcjonalność szpitali à proces przeniesienia celów, nowa zasada etyczna à działania komunikacyjne, dehumanizacja życia ludzkiego à dehumanizacja medycyny, etyka zawodowa, przekonania moralne, etos zawodowy pielęgniarek. -4
Abstract (EN)
We live in times of a sudden change, or even transformation of civilization.
As A. Giddens put it: Modernity differs from all previous forms of social order on account
of its dynamism, the degree to which it subverts traditional habits and customs, and its global
reach. These are not only external changes. Modernity radically tranforms the nature of daily
life and changes the most intimate experiences of man. Modernity should be considered
on the institutional level, but the transmutations occurring on this level are directly reflected
in the life of the individual and, along with that, his identity. (Giddens, 2001, p. 3).
Despite the enormous civilizational advances that have taken place, we can, unfortunately,
also observe ongoing dehumanisation in various spheres of social life. I pay particular
attention here to the dehumanization taking place in the medical sciences, expressed
in their increasing use of technology, the instrumentalization of treatment, instrumentalization
of medical staff, depersonalization of doctor-patient and nurse-patient relationships, and even
of doctor-doctor and nurse-nurse relationships.
This is revealed in the indifferent treatment of the individual, the disappearance
of such human values as solidarity, friendship, respect for human beings or honesty. In place
of these values appears indifference, and the instrumental and mechanical treatment
of the human being.
The main causes of dehumanisation in the medical sciences are generally regarded
as the modern transformation of socio-economic relations as well as the consequences
of therapeutic and biological revolutions (Nawrocka 2008, p. 22).
Against the background of civilizational changes and incredible medical advances,
there are still quite frequent cases of disturbing phenomena such as: the process of shifting
targets; inappropriate communication processes between medical personnel and patients;
insensitive behaviour by hospital staff; and a lack of concern for the professional ethos,
whose foundation is morality.
I have allowed myself a number of simplifications, however, my only aim is to provoke
reflection in the reader. After all, „We are not simply who we are,
but what we do with ourselves” (Giddens 2001).
Artykuł dostępny online na www.pedagogikaspoleczna.com
Pedagogika Społeczna
2 (2012) 45-58 ISSN: 1642-672X
dysfunctional hospitals à the process of shifting targets, new ethical principles à communicational activity, the dehumanisation of human life à the dehumanisation of medicine, professional ethics, moral convictions, professional ethos of nurses