Słowa kluczowe
academic resilience, nierówności edukacyjne, szkoła, edukacja, ósmoklasiści
Pełny tekst jest dostępny w PDF.
Dla tego archiwalnego rekordu nie udało się odtworzyć zweryfikowanego streszczenia do warstwy HTML. Pełny tekst pozostaje dostępny w PDF.
Alva S. A. (1991). Academic invulnerability among Mexican-American students. The importance
of protective resources and appraisals. Hispanic Journal of Behavioral Sciences, 13, 18–34.
Asbury K., Plomin R. (2015). Geny i edukacja. Warszawa: PWN.
Benner A. D., Mistry R. S. (2007). Congruence of mother and teacher educational expectations
and low-income youth’s academic competence. Journal of Educational Psychology, 99 (1),
140–153.
Bornstein M. C., Bradley R. H. (red.). (2003). Socioeconomic status, parenting, and child
development. Mahwah: Lawrence Erlbaum.
Boudon R. (1974). Education, opportunity i social inequality: changing prospects in Western
society. New York–London: Wiley–Interscience.
Bourdieu P., Passeron J. (1990). Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania. Warszawa:
Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bradley R. H., Corwyn R. F. (2002). Socioeconomic status and child development. Annual
Review of Psychology, 53 (1), 371–399.
Caleon I. S., King R. B. (2021). Examining the phenomenon of resilience in schools:
Development, validation, and application of the School Resilience Scale. European
Journal of Psychological Assessment, 37 (1), 52–64. https://doi.org/10.1027/1015-5759/
a000572.
Cappella E., Weinstein R. S. (2001). Turning around reading achievement: Predictors of
high school students’ academic resilience. Journal of Educational Psychology, 93 (4),
758–771. https://doi.org/10.1037/0022-0663.93.4.758.
Dolata R., Grygiel P., Jankowska D. M., Jarnutowska E., Jasińska-Maciążek A., Karwowski M.,
Modzelewski M., Pisarek J. (2015). Szkolne pytania. Wyniki badań nad efektywnością
nauczania w klasach IV–VI. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Dolata R., Jakubowski M., Pokropek A. (2013). Polska oświata w międzynarodowych badaniach
umiejętności uczniów PISA OECD. Wyniki, trendy, kontekst i porównywalność. Warszawa:
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskigo. https://doi.org/10.31338/uw.9788323520238.
Dolata R., Jasińska-Maciążek A., Smulczyk M., Stelmach J. (2021). Ostrołęckie obserwatorium
oświatowe – Badania edukacyjne wspierające politykę lokalną, wyd. 1, Warszawa:
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Domański H. (2000). Hierarchie i bariery społeczne w latach dziewięćdziesiątych. Warszawa:
Instytut Spraw Publicznych.
Domański H., Przybysz D. (2007). Homogamia małżeńska a hierarchie społeczne. Warszawa:
Wydawnictwo IFiS PAN.
Ellis A. (2005). The myth of self-esteem: How rational emotive behavior therapy can change your
life forever. Prometheus Books.
Finn J. D., Rock D. A. (1997). Academic success among students at risk for school failure.
Journal of Applied Psychology, 82 (2), 221–234.
106
Czy determinizm statusowy osiągnięć szkolnych można przezwyciężyć…
Haimovitz K., Dweck C. (2017), The Origins of Children’s Growth and Fixed Mindsets:
New Research and a New Proposal, Child Development, Vol. 88/6, pp. 1849–1859,
http://dx.doi.org/10.1111/cdev.12955.
Haman J. (2020). Metodologia badania PISA 2018. W: M. Sitek, E. Ostrowska (red). PISA 2018.
Czytanie, rozumienie, rozumowanie. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Humenny G., Grygiel P. (2017). Częstość i struktura relacji przyjacielskich wśród dzieci kończących
szkołę podstawową. XXIII Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej, Łódź.
Jakubowski M. (2021). Poland: Polish Education Reforms and Evidence from International
Assessments. W: N. Crato (red.). Improving a Country’s Education PISA 2018 Results in
10 Countries (137–158). New York: Springer.
Jowkar B., Kojuri J., Kohoulat N., Hayat A. A. (2014). Academic resilience in education:
the role of achievement goal orientations. Journal of Advances in Medical Education
& Professionalism, 2 (1), 33–38.
Kwieciński Z. (1972). Funkcjonowanie szkoły w środowisku wiejskim. Warszawa: Państwowe
Wydawnictwo Naukowe.
Kwieciński Z. (1980). Drogi szkolne młodzieży a środowisko. Warszawa: WSiP.
Marjoribanks K. (2003). Family Background, Individual and Environmental Influences,
Aspirations and Young Adults’ Educational Attainment: A follow-up study. Educational
Studies, 29 (2–3), 233–242.
Marks G. N. (2006). Are between- and within-school differences in student performance largely
due to socio-economic background? Evidence from 30 countries. Educational Research,
48 (1), 21–40.
Marks G. N. (2014). Education, social background and cognitive ability: the decline of the social.
London–New York: Routledge.
Marshall G., Tabin M. (red.). (2005). Słownik socjologii i nauk społecznych. Warszawa:
Wydawnictwo Naukowe PWN.
Mecca A. M., Smelser N. J., Vasconcellos J. (1989). The Social importance of self-esteem.
University of California Press.
Mostafa T., Gambaro L., Joshi H. (2018). The Impact of Complex Family Structure on Child
Well-being: Evidence From Siblings, Journal of Marriage and Family, 80/4, 902–918,
http://dx.doi.org/10.1111/jomf.12456.
Mullis I. V. S., Martin M. O., Ruddock G. J., O’Sullivan C. Y., Preuschoff C. (2009). TIMSS 2011
Assessment Frameworks. Boston: Chestnut Hill.
Neuenschwander M. P., Vida M., Garrett J. L., Eccles J. S. (2007). Parents’ expectations and
students’ achievement in two western nations. International Journal of Behavioral
Development, 31 (6), 594–602.
Nisbett R. E. (2010). Inteligencja. Sposoby oddziaływania na IQ. Sopot: Smak Słowa.
O’Connell M., Marks G. N. (2022). Cognitive ability and conscientiousness are more important
than SES for educational attainment: An analysis of the UK Millennium Cohort
Study. Personality and Individual Differences, 188, 111471. https://doi.org/10.1016/j.
paid.2021.111471.
OECD (2010). PISA 2009 Results: Overcoming Social Background: Equity in Learning
Opportunities and Outcomes (Volume II). Paris: OECD Publishing. https://doi.
org/10.1787/9789264091504-en.
OECD (2011). Against the Odds. Disadvantaged Students Who Succeed in School. Paris: OECD
Publishing.
107
Roman Dolata, Marek Smulczyk
OECD (2017), PISA 2015 Results (Volume III): Students’ Well-Being, PISA. Paris: OECD
Publishing. https://dx.doi.org/10.1787/9789264273856-en.
OECD (2018). Equity in Education: Breaking Down Barriers to Social Mobility. Paris: OECD
Publishing. https://dx.doi.org/10.1787/9789264073234-en.
OECD (2019). PISA 2018 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/b25efab8-en
OECD (2020). Academic resilience and well-being amongst disadvantaged students. In: PISA
2018 Results (Volume II): Where All Students Can Succeed. Paris: OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/a8cac199-en
Ostaszewski K. (2014). Zachowania ryzykowne młodzieży w perspektywie mechanizmów resilience.
Warszawa: Wydawnictwo IPiN.
Pokropek A., Sikora J. (2015). Heritability, family, school and academic achievement in
adolescence, Social Science Research, 53, 73–88.
Rabczuk W. (2013). Czynniki niesprzyjające i chroniące w przebiegu kariery szkolnej uczniów
imigrantów. Edukacja Międzykulturowa, 2, 38–56.
Rębisz S., Jasińska-Maciążek A., Grygiel P., Dolata R. (2023). Psycho-Social Correlates of
Cyberbullying among Polish Adolescents. International Journal of Environmental Research
and Public Health, 20 (8), 5521. https://doi.org/10.3390/ijerph20085521.
Rotter J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement.
Psychological Monographs: General and Applied, 80 (1), 1–28. https://doi.org/10.1037/
h0092976.
Sawiński Z. (2015). Gimnazja wobec nierówności społecznych. Edukacja, 4 (135), 51–72.
Shah S. A., Seker D. Z., Rathore M. M., Hamee S., Ben Yahia S., Draheim D. (2019). Towards
Disaster Resilient Smart Cities: Can Internet of Things and Big Data Analytics Be the Game
Changers?. IEEE Access, 7, 91885–91903, 2019, DOI: 10.1109/ACCESS.2019.2928233.
Sitek M. (2016). Zmiany w nierównościach edukacyjnych w Polsce. Uwagi polemiczne do tekstu
Zbigniewa Sawińskiego „Gimnazja wobec nierówności społecznych. Edukacja, 2 (137),
113–130.
Smulczyk M. (2017). Academic Resilience – Theory, Research and Practical
Application. Educational Studies Review, 2 (23), 165–194. https://doi.org/10.12775/
PBE.2016.078.
Smulczyk M. (2019). Przezwyciężenie statusowe karier szkolnych. Warszawa: Wydawnictwa
Uniwersytetu Warszawskiego.
Smulczyk M. (2020). Znaczenie academic resilience w czasach pandemicznych. Diagnoza
i możliwości wsparcia uczniów. Kwartalnik Pedagogiczny, 65, 4 (258), 93–117; https://
doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2020-4.7.
Smulczyk M., Dolata R., Pokropek A. (2019). Selekcja na progu szkoły ponadgimnazjalnej:
merytokracja czy statusowy determinizm? Kwartalnik Pedagogiczny, 64, 4 (254), 216–236.
Smulczyk M., Pokropek A. (2016). Academic resilience and school-to-work transition. International
Congress of Psychology 2016. Yokohama, Japan, DOI: 10.13140/RG.2.1.4204.9521
Szymański M. J. (1988) Procesy selekcyjne w szkolnictwie ogólnokształcącym. Warszawa:
Wydawnictwa PWN.
Wysocka E., Charzyńska E., Grygiel P., Góźdź J., Ostafińska-Molik B., Żółtak T. (2021). Bateria
Kwestionariuszy Motywacji i Amotywacji (B-KMiA). Podręcznik do cyfrowych narzędzi
diagnostycznych. Kraków: Diagmatic Sp z o.o.
108
Czy determinizm statusowy osiągnięć szkolnych można przezwyciężyć…
Wysocka E., Łosiak-Pilch J., Grygiel P., Ostafińska-Molik B., Żółtak, T. (2021). Bateria
Kwestionariuszy Funkcjonowania Społecznego (B-KFS). Podręcznik do cyfrowych narzędzi
diagnostycznych. Kraków: Diagmatic sp. z o.o.
Yenti A., Ahman A., Nandang R. (2023). The Role of Locus of Control and Resilience in Student
Academic Achievement. International Journal of Learning, Teaching and Educational
Research, 22, 3, 396–412.
Zawistowska A. (2012). Horyzontalne nierówności edukacyjne we współczesnej Polsce. Warszawa:
Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Netografia
Agasisti T., Avvisati F., Borgonovi F., Longobardi S. (2018). Academic resilience: what schools
and countries do to help disadvantaged students succeed in PISA. OECD Working Paper
No. 167, https://www.oecd-ilibrary.org/education/academic-resilience_e22490ac-en.
109
of protective resources and appraisals. Hispanic Journal of Behavioral Sciences, 13, 18–34.
Asbury K., Plomin R. (2015). Geny i edukacja. Warszawa: PWN.
Benner A. D., Mistry R. S. (2007). Congruence of mother and teacher educational expectations
and low-income youth’s academic competence. Journal of Educational Psychology, 99 (1),
140–153.
Bornstein M. C., Bradley R. H. (red.). (2003). Socioeconomic status, parenting, and child
development. Mahwah: Lawrence Erlbaum.
Boudon R. (1974). Education, opportunity i social inequality: changing prospects in Western
society. New York–London: Wiley–Interscience.
Bourdieu P., Passeron J. (1990). Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania. Warszawa:
Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bradley R. H., Corwyn R. F. (2002). Socioeconomic status and child development. Annual
Review of Psychology, 53 (1), 371–399.
Caleon I. S., King R. B. (2021). Examining the phenomenon of resilience in schools:
Development, validation, and application of the School Resilience Scale. European
Journal of Psychological Assessment, 37 (1), 52–64. https://doi.org/10.1027/1015-5759/
a000572.
Cappella E., Weinstein R. S. (2001). Turning around reading achievement: Predictors of
high school students’ academic resilience. Journal of Educational Psychology, 93 (4),
758–771. https://doi.org/10.1037/0022-0663.93.4.758.
Dolata R., Grygiel P., Jankowska D. M., Jarnutowska E., Jasińska-Maciążek A., Karwowski M.,
Modzelewski M., Pisarek J. (2015). Szkolne pytania. Wyniki badań nad efektywnością
nauczania w klasach IV–VI. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Dolata R., Jakubowski M., Pokropek A. (2013). Polska oświata w międzynarodowych badaniach
umiejętności uczniów PISA OECD. Wyniki, trendy, kontekst i porównywalność. Warszawa:
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskigo. https://doi.org/10.31338/uw.9788323520238.
Dolata R., Jasińska-Maciążek A., Smulczyk M., Stelmach J. (2021). Ostrołęckie obserwatorium
oświatowe – Badania edukacyjne wspierające politykę lokalną, wyd. 1, Warszawa:
Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Domański H. (2000). Hierarchie i bariery społeczne w latach dziewięćdziesiątych. Warszawa:
Instytut Spraw Publicznych.
Domański H., Przybysz D. (2007). Homogamia małżeńska a hierarchie społeczne. Warszawa:
Wydawnictwo IFiS PAN.
Ellis A. (2005). The myth of self-esteem: How rational emotive behavior therapy can change your
life forever. Prometheus Books.
Finn J. D., Rock D. A. (1997). Academic success among students at risk for school failure.
Journal of Applied Psychology, 82 (2), 221–234.
106
Czy determinizm statusowy osiągnięć szkolnych można przezwyciężyć…
Haimovitz K., Dweck C. (2017), The Origins of Children’s Growth and Fixed Mindsets:
New Research and a New Proposal, Child Development, Vol. 88/6, pp. 1849–1859,
http://dx.doi.org/10.1111/cdev.12955.
Haman J. (2020). Metodologia badania PISA 2018. W: M. Sitek, E. Ostrowska (red). PISA 2018.
Czytanie, rozumienie, rozumowanie. Warszawa: Instytut Badań Edukacyjnych.
Humenny G., Grygiel P. (2017). Częstość i struktura relacji przyjacielskich wśród dzieci kończących
szkołę podstawową. XXIII Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej, Łódź.
Jakubowski M. (2021). Poland: Polish Education Reforms and Evidence from International
Assessments. W: N. Crato (red.). Improving a Country’s Education PISA 2018 Results in
10 Countries (137–158). New York: Springer.
Jowkar B., Kojuri J., Kohoulat N., Hayat A. A. (2014). Academic resilience in education:
the role of achievement goal orientations. Journal of Advances in Medical Education
& Professionalism, 2 (1), 33–38.
Kwieciński Z. (1972). Funkcjonowanie szkoły w środowisku wiejskim. Warszawa: Państwowe
Wydawnictwo Naukowe.
Kwieciński Z. (1980). Drogi szkolne młodzieży a środowisko. Warszawa: WSiP.
Marjoribanks K. (2003). Family Background, Individual and Environmental Influences,
Aspirations and Young Adults’ Educational Attainment: A follow-up study. Educational
Studies, 29 (2–3), 233–242.
Marks G. N. (2006). Are between- and within-school differences in student performance largely
due to socio-economic background? Evidence from 30 countries. Educational Research,
48 (1), 21–40.
Marks G. N. (2014). Education, social background and cognitive ability: the decline of the social.
London–New York: Routledge.
Marshall G., Tabin M. (red.). (2005). Słownik socjologii i nauk społecznych. Warszawa:
Wydawnictwo Naukowe PWN.
Mecca A. M., Smelser N. J., Vasconcellos J. (1989). The Social importance of self-esteem.
University of California Press.
Mostafa T., Gambaro L., Joshi H. (2018). The Impact of Complex Family Structure on Child
Well-being: Evidence From Siblings, Journal of Marriage and Family, 80/4, 902–918,
http://dx.doi.org/10.1111/jomf.12456.
Mullis I. V. S., Martin M. O., Ruddock G. J., O’Sullivan C. Y., Preuschoff C. (2009). TIMSS 2011
Assessment Frameworks. Boston: Chestnut Hill.
Neuenschwander M. P., Vida M., Garrett J. L., Eccles J. S. (2007). Parents’ expectations and
students’ achievement in two western nations. International Journal of Behavioral
Development, 31 (6), 594–602.
Nisbett R. E. (2010). Inteligencja. Sposoby oddziaływania na IQ. Sopot: Smak Słowa.
O’Connell M., Marks G. N. (2022). Cognitive ability and conscientiousness are more important
than SES for educational attainment: An analysis of the UK Millennium Cohort
Study. Personality and Individual Differences, 188, 111471. https://doi.org/10.1016/j.
paid.2021.111471.
OECD (2010). PISA 2009 Results: Overcoming Social Background: Equity in Learning
Opportunities and Outcomes (Volume II). Paris: OECD Publishing. https://doi.
org/10.1787/9789264091504-en.
OECD (2011). Against the Odds. Disadvantaged Students Who Succeed in School. Paris: OECD
Publishing.
107
Roman Dolata, Marek Smulczyk
OECD (2017), PISA 2015 Results (Volume III): Students’ Well-Being, PISA. Paris: OECD
Publishing. https://dx.doi.org/10.1787/9789264273856-en.
OECD (2018). Equity in Education: Breaking Down Barriers to Social Mobility. Paris: OECD
Publishing. https://dx.doi.org/10.1787/9789264073234-en.
OECD (2019). PISA 2018 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/b25efab8-en
OECD (2020). Academic resilience and well-being amongst disadvantaged students. In: PISA
2018 Results (Volume II): Where All Students Can Succeed. Paris: OECD Publishing.
https://doi.org/10.1787/a8cac199-en
Ostaszewski K. (2014). Zachowania ryzykowne młodzieży w perspektywie mechanizmów resilience.
Warszawa: Wydawnictwo IPiN.
Pokropek A., Sikora J. (2015). Heritability, family, school and academic achievement in
adolescence, Social Science Research, 53, 73–88.
Rabczuk W. (2013). Czynniki niesprzyjające i chroniące w przebiegu kariery szkolnej uczniów
imigrantów. Edukacja Międzykulturowa, 2, 38–56.
Rębisz S., Jasińska-Maciążek A., Grygiel P., Dolata R. (2023). Psycho-Social Correlates of
Cyberbullying among Polish Adolescents. International Journal of Environmental Research
and Public Health, 20 (8), 5521. https://doi.org/10.3390/ijerph20085521.
Rotter J. B. (1966). Generalized expectancies for internal versus external control of reinforcement.
Psychological Monographs: General and Applied, 80 (1), 1–28. https://doi.org/10.1037/
h0092976.
Sawiński Z. (2015). Gimnazja wobec nierówności społecznych. Edukacja, 4 (135), 51–72.
Shah S. A., Seker D. Z., Rathore M. M., Hamee S., Ben Yahia S., Draheim D. (2019). Towards
Disaster Resilient Smart Cities: Can Internet of Things and Big Data Analytics Be the Game
Changers?. IEEE Access, 7, 91885–91903, 2019, DOI: 10.1109/ACCESS.2019.2928233.
Sitek M. (2016). Zmiany w nierównościach edukacyjnych w Polsce. Uwagi polemiczne do tekstu
Zbigniewa Sawińskiego „Gimnazja wobec nierówności społecznych. Edukacja, 2 (137),
113–130.
Smulczyk M. (2017). Academic Resilience – Theory, Research and Practical
Application. Educational Studies Review, 2 (23), 165–194. https://doi.org/10.12775/
PBE.2016.078.
Smulczyk M. (2019). Przezwyciężenie statusowe karier szkolnych. Warszawa: Wydawnictwa
Uniwersytetu Warszawskiego.
Smulczyk M. (2020). Znaczenie academic resilience w czasach pandemicznych. Diagnoza
i możliwości wsparcia uczniów. Kwartalnik Pedagogiczny, 65, 4 (258), 93–117; https://
doi.org/10.31338/2657-6007.kp.2020-4.7.
Smulczyk M., Dolata R., Pokropek A. (2019). Selekcja na progu szkoły ponadgimnazjalnej:
merytokracja czy statusowy determinizm? Kwartalnik Pedagogiczny, 64, 4 (254), 216–236.
Smulczyk M., Pokropek A. (2016). Academic resilience and school-to-work transition. International
Congress of Psychology 2016. Yokohama, Japan, DOI: 10.13140/RG.2.1.4204.9521
Szymański M. J. (1988) Procesy selekcyjne w szkolnictwie ogólnokształcącym. Warszawa:
Wydawnictwa PWN.
Wysocka E., Charzyńska E., Grygiel P., Góźdź J., Ostafińska-Molik B., Żółtak T. (2021). Bateria
Kwestionariuszy Motywacji i Amotywacji (B-KMiA). Podręcznik do cyfrowych narzędzi
diagnostycznych. Kraków: Diagmatic Sp z o.o.
108
Czy determinizm statusowy osiągnięć szkolnych można przezwyciężyć…
Wysocka E., Łosiak-Pilch J., Grygiel P., Ostafińska-Molik B., Żółtak, T. (2021). Bateria
Kwestionariuszy Funkcjonowania Społecznego (B-KFS). Podręcznik do cyfrowych narzędzi
diagnostycznych. Kraków: Diagmatic sp. z o.o.
Yenti A., Ahman A., Nandang R. (2023). The Role of Locus of Control and Resilience in Student
Academic Achievement. International Journal of Learning, Teaching and Educational
Research, 22, 3, 396–412.
Zawistowska A. (2012). Horyzontalne nierówności edukacyjne we współczesnej Polsce. Warszawa:
Wydawnictwo Naukowe Scholar.
Netografia
Agasisti T., Avvisati F., Borgonovi F., Longobardi S. (2018). Academic resilience: what schools
and countries do to help disadvantaged students succeed in PISA. OECD Working Paper
No. 167, https://www.oecd-ilibrary.org/education/academic-resilience_e22490ac-en.
109