Słowa kluczowe
Pedagogika, dialog, wychowanie, filozofia dialogu, pedagogika dialogu. 97 Rafał Maliszewski
Abstract (EN)
This article shows the dialog as an important aspect of the upbringing process, which leads individuals to discover both themselves and the reality from the perspective of truth. The dialog which is inspired by the Socrates tradition and the dialog philosophy is a key element of the dialog pedagogy, in which particular attitudes influence upon the development of interpersonal relationships. The article aims at showing the school as a place where an educator meets a student and where love and justice, leading to a complete development of a human being as a physical-psychological-spiritual being, are developed.
Adamski F., (2005), Wychowanie personalistyczne, Wydawnictwo Apostolstwa Modlitwy, Kraków.
Baran B. (red.), (1994), Filozofia dialogu, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Bembennek K., (2010), O perspektywach rozwinięcia projektu dialogiczność Martina Bubera, [w:]
Rzeczywistość dialogu. Dialog w filozofii. Filozofia dialogu, L. Grudziński (red.), Wydaw-
nictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Buber M., (1968), Wychowanie, „Znak” nr 4.
Buber M., (1986), Słowa – Zasady, przekł. S. Cichowicz,Wydawnictwo Znak, Kraków.
Buber M., (1992), Ja i Ty. Wybór pism filozoficznych, Wydawnictwo Znak, Warszawa.
Chłodna I., (2006), Kryzys edukacji amerykańskiej i propozycje naprawy w ujęciu Allana
Blooma, „Cywilizacja” nr 18.
Chłodna-Błach I., (2016), Od paidéi do kultury wysokiej, Wydawnictwo KUL, Lublin.
Chudy W., (2001), Dialektyka, [w]: Powszechna encyklopedia filozofii, Polskie Towarzystwo To-
masza z Akwinu, Lublin.
Dąbrowska E., Jankowska D. (red.), (2009), Pedagogika dialogu. Dialog w teorii i praktyce edu-
kacyjnej, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa.
Ebner F., (1985), Fragmenty pneumatologiczne, [w:] Twarz Innego. Teksty filozoficzne, Kraków.
Gajda-Krynicka J., (2007), Filozofia przedplatońska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Gancarz A., (2010), Heurystyka Sokratesa, [w:] Paideia starożytnej Grecji, t. 1: Filozofia i peda-
gogika, A. Murzyn (red.), Kraków.
Gogacz M., (1985), Człowiek i jego reakcje, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa.
Gorczyńska Z., (2010), Dialog sokratejski: geneza, charakterystyka, nawiązania, [w:] Rzeczywi-
stość dialogu. Dialog w filozofii. Filozofia dialogu, L. Grudziński (red.)., Wydawnictwo
Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Guthrie W.K.C., (2000), Sokrates, tłum. K. Łapiński, S. Żuławski, Fundacja Aletheia, Warszawa.
114
Rola dialogu w procesie wychowawczym…
Hadot I., (1986), The Spiritual Guide, [w:] Classical Mediterranean Spirituality, A.H. Armstrong
(red.), London.
Jaeger W., (2001), Paideia. Formowanie człowieka greckiego, tłum. M. Plezia, H. Bednarek, Fun-
dacja Aletheia, Warszawa.
Judycki S., (1995), Fenomenologia i filozofia dialogu – aspekty historiozoficzne, [w:] Filozofować
dziś. Z badań nad filozofią najnowszą, A. Bronk (red.), Towarzystwo Naukowe KUL,
Lublin.
Kądziołka W., (2012), Dialog źródłem wychowania w rodzinie, Kraków.
Kiereś B., (2006), Współczesna szkoła – wychowywać czy eksperymentować?, „Cywilizacja”, nr 18.
Kiereś H., (2001), Dialog, [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, A. Maryniarczyk (red. nacz.),
Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin.
Kłoczowski J.A., (2005), Filozofia dialogu, Wydawnictwo „W drodze”, Poznań.
Krąpiec M.M., (1991), Ja – człowiek, Wydawnictwo KUL, Lublin.
Krąpiec M.M., (2012), W trosce o rozumienie człowieka. Wykłady otwarte imienia ojca profeso-
ra Mieczysława A. Krąpca OP, Wydawnictwo KUL, Lublin.
Kreft D., (2011), Dialog podstawą więzi międzyludzkiej w filozofii Bubera i Bartha, [w:] Dialog.
Idea i doświadczenie, S. Kruszyńska, K. Bembennek, I. Krupicka (red.), Wydawnictwo
Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Levinas E., (2002), Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności, tłum. M. Kowalska, Wydaw-
nictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Marcel G., (1962), Być i mieć, tłum. P. Lubicz, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa.
Marcel G., (1984), Homo viator. Wstęp do metafizyki nadziei, tłum. P. Lubicz, Instytut Wydaw-
niczy Pax, Warszawa.
Murawska M., (2002), Problem innego, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa.
Nelson L., (1994), O sztuce filozofowania, przekł. T. Kononowicz, P. Waszczenko, Wydawnic-
two Baran i Suszczyński, Kraków.
Nowak M., (2010), Dialog w wychowaniu, „Paedagogia Christiana”, 1(25).
Ostrowska U., (2000), Dialog w pedagogicznym badaniu jakościowym, Oficyna Wydawnicza „Im-
puls”, Kraków.
Phillips Ch., (2005), Sokrates Café. Świeży smak filozofii, przeł. M. Lipszyc, Wydawnictwo Sza-
fa, Warszawa.
Radoń S., (2010), Metoda dialogiczna w szkole (opis i weryfikacja narzędzia diagnostycznego na
przykładzie lekcji religii), „Paedagogia Christiana”, 1(25).
Reale G., (1999), Historia filozofii starożytnej, t. 1, tłum E.I. Zieliński, Wydawnictwo Nauko-
we KUL, Lublin.
Rosner K., (2011), Dialog jako temat filozofii współczesnej: Buber, Gadamer, Habermas, [w:] Dia-
log. Idea i doświadczenie, S. Kruszyńska, K. Bembennek, I. Krupicka (red.), Wydawnic-
two Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Rutkowiak J., (1992), O dialogu edukacyjnym. Rusztowanie kategorialne, Wydawnictwo Nauko-
we PWN, Warszawa.
Rutkowiak J., (1992), Pytanie, dialog, wychowanie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Szpiter M., (2004), Nauczyciel wobec wychowania do prawdy, „Edukacja”, nr 1.
Śnieżyński M., (2001), Dialog edukacyjny, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej,
Kraków.
Śnieżyński M., (2008), Sztuka dialogu. Teoretyczne założenia a szkolna i akademicka rzeczywi-
stość, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków.
Taboł S., (2012), Uwagi o myśli pedagogicznej Sokratesa, „Kultura i Wychowanie”, nr 4(2).
115
Rafał Maliszewski
Tarnowski J. ks., (1980), Martin Buber – nauczyciel dialogu, „Znak”, nr 7.
Tarnowski J. ks., (1983a), Jak wychowywać?, Wydawnictwo ATK, Warszawa.
Tarnowski J. ks, (1983b), Próby dialogu z młodymi, Wydawnictwo KSJ, Katowice.
Tarnowski J. ks., (1992), Pedagogika dialogu, [w:] Edukacja alternatywna. Dylematy teorii i prak-
tyki, B. Śliwerski (red.), Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków.
Tischner J. ks., (1978), Fenomenologia spotkania, „Analecta Cracoviensia”, nr 10.
Tischner J. ks., (1981), Spotkanie w horyzoncie zła, „Analecta Cracoviensia”, nr 13.
Tischner J. ks., (1998), Spór o istnienie człowieka, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Tischner J. ks., (2002), Myślenie według wartości, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Tischner J. ks., (2006), Filozofia dramatu, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Wal J., (1998), Vademecum dialogu, Kraków.
Wieczorek K., (1990), Dwie filozofie spotkania, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Włodarczyk R., (2009), Levinas. W stronę pedagogiki azylu, Wydawnictwo UW, Warszawa.
Wojtyła K., (2000), Rozważania o istocie człowieka, Wydawnictwo WAM, Kraków.
Wóycicki K., (1983), Inny i Bóg, Wydawnictwo Więź, Warszawa.
Baran B. (red.), (1994), Filozofia dialogu, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Bembennek K., (2010), O perspektywach rozwinięcia projektu dialogiczność Martina Bubera, [w:]
Rzeczywistość dialogu. Dialog w filozofii. Filozofia dialogu, L. Grudziński (red.), Wydaw-
nictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Buber M., (1968), Wychowanie, „Znak” nr 4.
Buber M., (1986), Słowa – Zasady, przekł. S. Cichowicz,Wydawnictwo Znak, Kraków.
Buber M., (1992), Ja i Ty. Wybór pism filozoficznych, Wydawnictwo Znak, Warszawa.
Chłodna I., (2006), Kryzys edukacji amerykańskiej i propozycje naprawy w ujęciu Allana
Blooma, „Cywilizacja” nr 18.
Chłodna-Błach I., (2016), Od paidéi do kultury wysokiej, Wydawnictwo KUL, Lublin.
Chudy W., (2001), Dialektyka, [w]: Powszechna encyklopedia filozofii, Polskie Towarzystwo To-
masza z Akwinu, Lublin.
Dąbrowska E., Jankowska D. (red.), (2009), Pedagogika dialogu. Dialog w teorii i praktyce edu-
kacyjnej, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa.
Ebner F., (1985), Fragmenty pneumatologiczne, [w:] Twarz Innego. Teksty filozoficzne, Kraków.
Gajda-Krynicka J., (2007), Filozofia przedplatońska, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Gancarz A., (2010), Heurystyka Sokratesa, [w:] Paideia starożytnej Grecji, t. 1: Filozofia i peda-
gogika, A. Murzyn (red.), Kraków.
Gogacz M., (1985), Człowiek i jego reakcje, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa.
Gorczyńska Z., (2010), Dialog sokratejski: geneza, charakterystyka, nawiązania, [w:] Rzeczywi-
stość dialogu. Dialog w filozofii. Filozofia dialogu, L. Grudziński (red.)., Wydawnictwo
Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Guthrie W.K.C., (2000), Sokrates, tłum. K. Łapiński, S. Żuławski, Fundacja Aletheia, Warszawa.
114
Rola dialogu w procesie wychowawczym…
Hadot I., (1986), The Spiritual Guide, [w:] Classical Mediterranean Spirituality, A.H. Armstrong
(red.), London.
Jaeger W., (2001), Paideia. Formowanie człowieka greckiego, tłum. M. Plezia, H. Bednarek, Fun-
dacja Aletheia, Warszawa.
Judycki S., (1995), Fenomenologia i filozofia dialogu – aspekty historiozoficzne, [w:] Filozofować
dziś. Z badań nad filozofią najnowszą, A. Bronk (red.), Towarzystwo Naukowe KUL,
Lublin.
Kądziołka W., (2012), Dialog źródłem wychowania w rodzinie, Kraków.
Kiereś B., (2006), Współczesna szkoła – wychowywać czy eksperymentować?, „Cywilizacja”, nr 18.
Kiereś H., (2001), Dialog, [w:] Powszechna encyklopedia filozofii, A. Maryniarczyk (red. nacz.),
Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin.
Kłoczowski J.A., (2005), Filozofia dialogu, Wydawnictwo „W drodze”, Poznań.
Krąpiec M.M., (1991), Ja – człowiek, Wydawnictwo KUL, Lublin.
Krąpiec M.M., (2012), W trosce o rozumienie człowieka. Wykłady otwarte imienia ojca profeso-
ra Mieczysława A. Krąpca OP, Wydawnictwo KUL, Lublin.
Kreft D., (2011), Dialog podstawą więzi międzyludzkiej w filozofii Bubera i Bartha, [w:] Dialog.
Idea i doświadczenie, S. Kruszyńska, K. Bembennek, I. Krupicka (red.), Wydawnictwo
Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Levinas E., (2002), Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności, tłum. M. Kowalska, Wydaw-
nictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Marcel G., (1962), Być i mieć, tłum. P. Lubicz, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa.
Marcel G., (1984), Homo viator. Wstęp do metafizyki nadziei, tłum. P. Lubicz, Instytut Wydaw-
niczy Pax, Warszawa.
Murawska M., (2002), Problem innego, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa.
Nelson L., (1994), O sztuce filozofowania, przekł. T. Kononowicz, P. Waszczenko, Wydawnic-
two Baran i Suszczyński, Kraków.
Nowak M., (2010), Dialog w wychowaniu, „Paedagogia Christiana”, 1(25).
Ostrowska U., (2000), Dialog w pedagogicznym badaniu jakościowym, Oficyna Wydawnicza „Im-
puls”, Kraków.
Phillips Ch., (2005), Sokrates Café. Świeży smak filozofii, przeł. M. Lipszyc, Wydawnictwo Sza-
fa, Warszawa.
Radoń S., (2010), Metoda dialogiczna w szkole (opis i weryfikacja narzędzia diagnostycznego na
przykładzie lekcji religii), „Paedagogia Christiana”, 1(25).
Reale G., (1999), Historia filozofii starożytnej, t. 1, tłum E.I. Zieliński, Wydawnictwo Nauko-
we KUL, Lublin.
Rosner K., (2011), Dialog jako temat filozofii współczesnej: Buber, Gadamer, Habermas, [w:] Dia-
log. Idea i doświadczenie, S. Kruszyńska, K. Bembennek, I. Krupicka (red.), Wydawnic-
two Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Rutkowiak J., (1992), O dialogu edukacyjnym. Rusztowanie kategorialne, Wydawnictwo Nauko-
we PWN, Warszawa.
Rutkowiak J., (1992), Pytanie, dialog, wychowanie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa.
Szpiter M., (2004), Nauczyciel wobec wychowania do prawdy, „Edukacja”, nr 1.
Śnieżyński M., (2001), Dialog edukacyjny, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej,
Kraków.
Śnieżyński M., (2008), Sztuka dialogu. Teoretyczne założenia a szkolna i akademicka rzeczywi-
stość, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków.
Taboł S., (2012), Uwagi o myśli pedagogicznej Sokratesa, „Kultura i Wychowanie”, nr 4(2).
115
Rafał Maliszewski
Tarnowski J. ks., (1980), Martin Buber – nauczyciel dialogu, „Znak”, nr 7.
Tarnowski J. ks., (1983a), Jak wychowywać?, Wydawnictwo ATK, Warszawa.
Tarnowski J. ks, (1983b), Próby dialogu z młodymi, Wydawnictwo KSJ, Katowice.
Tarnowski J. ks., (1992), Pedagogika dialogu, [w:] Edukacja alternatywna. Dylematy teorii i prak-
tyki, B. Śliwerski (red.), Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków.
Tischner J. ks., (1978), Fenomenologia spotkania, „Analecta Cracoviensia”, nr 10.
Tischner J. ks., (1981), Spotkanie w horyzoncie zła, „Analecta Cracoviensia”, nr 13.
Tischner J. ks., (1998), Spór o istnienie człowieka, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Tischner J. ks., (2002), Myślenie według wartości, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Tischner J. ks., (2006), Filozofia dramatu, Wydawnictwo Znak, Kraków.
Wal J., (1998), Vademecum dialogu, Kraków.
Wieczorek K., (1990), Dwie filozofie spotkania, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice.
Włodarczyk R., (2009), Levinas. W stronę pedagogiki azylu, Wydawnictwo UW, Warszawa.
Wojtyła K., (2000), Rozważania o istocie człowieka, Wydawnictwo WAM, Kraków.
Wóycicki K., (1983), Inny i Bóg, Wydawnictwo Więź, Warszawa.