W pedagogice społecznej w ostatnich latach wyklarowuje się nowe spojrzenie na
lokalne środowisko życia oraz edukację w przestrzeni lokalnej. Za konstytutywne znamiona
tego środowiska uznaje się: relacyjność przejawiającą się we wzajemności: jednostka
(człowiek) ↔ świat zewnętrzny; wymiar indywidualny i subiektywny; ukierunkowanie
społeczności na wartości humanistyczne - uniwersalne i narodowe; wielofunkcyjność (różne
sfery życia i edukacji, wszystkie kategorie wieku); kapitał ludzki i społeczny jako
współtwórcy środowiska; oparcie relacji międzyludzkich na dialogu i współpracy; otwartość
w sensie terytorialnym, społecznym, kulturowym, edukacyjnym, gospodarczym i
politycznym; trójtemporalność (treści historyczne, treści „tu i teraz”, treści antycypowane);
stałą mobilność jako wyzwanie okresu przemian.
Wyłania się także inne podejście do „edukacji w przestrzeni lokalnej” Osadzone jest ono w
konstelacji nowych dziedzin refleksji teoretycznej i badań empirycznych, tj. edukacji
ustawicznej, równoległej, środowiskowej, animacji społeczno - kulturalnej i edukacji
regionalnej. Orientacje te, zazębiające się ze sobą znaczeniowo, nie tylko wyznaczają ramy
tematyczne edukacji lokalnej, ale także jej sens znaczeniowy oraz ukierunkowania praktyki
środowiskowej. Za podstawowe jej funkcje uznaję: kształcącą, edukacyjno - kulturalną,
opiekuńczo - wychowawczą, regeneracyjno - rekreacyjną i integracyjną.
Podmiotami tej edukacji są: środowiska naturalne, (rodziny, klany, grupy sąsiedzkie,
towarzyskie, koleżeńskie, rówieśnicze), instytucje powszechnej edukacji (różne szkoły),
instytucje o charakterze rekreacyjno - kreatywnym i animacji społeczno - kulturalnej, kościół
parafialny i organizacje przykościelne, placówki opiekuńczo - wychowawcze, organizacje i
stowarzyszenia społeczne, instytucje administracji samorządowej, usługowe i zakłady pracy.
środowisko lokalne, mała ojczyzna, edukacja lokalna, wychowanie środowiskowe. -2
Abstract (EN)
In recent years, a new view on local community and education in the local space has
been taking shape within social pedagogy. It has been acknowledged that the constitutive
features of this community are: relationality manifested in reciprocity: an entity (human
being) ↔ the outside world; individual and subjective dimension; community orientation on
humanistic values – universal and national; multifunctionality (various spheres of life and
education, all age groups); human capital and social capital as co-originators of community;
human relationships based on dialogue and cooperation; openness in territorial, social,
cultural, educational, economic and political terms; tritemporality (historical content, "here
and now" content, anticipated content); continuous mobility as a challenge of the
transformation period.
Also, another approach to “education in the local space” is emerging. It is embedded in a
constellation of new areas of theoretical reflection and empirical research, i.e.: in continuing
education, parallel out-of-school education, community education, socio-cultural animation,
and regional education. These orientations, overlapping each other in meaning, not only
determine the thematic framework of local education, but also its sense of meaning and the
directions of community practice. They consider its basic functions to be: formative,
educational and cultural, caring and upbringing, regenerating and recreational, and
integrating.
The subjects of this education are: natural communities (families, family clans,
neighbourhood groups, social groups, friends and peer groups), public education institutions
(different schools), institutions of creative arts and recreation and socio-cultural animation,
parish church and church organizations, child-welfare agencies, social organisations and
associations, local government institutions, services and workplaces.