Lokalne środowisko życia i edukacji stanowi fundamentalną i rusztowalną kategorię
pedagogiki społecznej, w obszarze jej teorii, badań empirycznych, a także szeroko
rozumianej praktyki środowiskowej. Stanowi ono także kontekst przestrzeni opiekuńczo –
socjalnej, czyli opieki, pomocy i wsparcia społecznego. Zjawiska te najczęściej mają
charakter środowiskowy, zlokalizowane są w jakiejś lokalnej przestrzeni.
Autor koncentruje się głównie na kategoriach pojęciowych „opieki”, „pomocy” i „wsparcia
społecznego”. Przybliża ich klasyczne ujęcia, dominujące w dotychczasowej literaturze
przedmiotu (rozumiane jako specyficzne działania opiekuńcze, pomocowe i wspierające) i
odnosi się doń krytycznie. Jego projekcja (propozycja) definiowania i opisu tych kategorii
pojęciowych opiera się na definiensach „sytuacja życiowa” i „relacja międzypodmiotowa”.
Opiekę określa jako relację opiekuńczą, uwzględniającą swoistości zjawiska opieki, sytuacji
opiekuńczych oraz konstytutywne atrybuty relacji międzyludzkich. Podobną drogę
postępowania przyjmuje przy konstruowaniu definicji pomocy i wsparcia jako „relacji
pomocowych” i „relacji wspierających” oraz ich cech konstytutywnych; występują tutaj
pewne zbieżności atrybutów, ale także istotne różnice, dotyczące ich charakteru i
społecznego kontekstu występowania.
Znamiennym rysem tej projekcji jest oparcie tych relacji na dialogu i współpracy podmiotów,
tj.: opiekunów – podopiecznych, świadczących pomoc i jej odbiorców, wspierających i
wspieranych. Oznacza to szersze ich upodmiotowienie i upedagogicznienie. Namysł nad tymi
kluczowymi pojęciami jest próbą wprowadzenia pewnego ładu pojęciowego w obszarze
pracy społecznej i socjalnej.
opieka, pomoc, wsparcie społeczne, sytuacja, relacja międzypodmiotowa, relacja opiekuńcza, relacja pomocowa, relacja wsparcia, dialog, współpraca. -2
Abstract (EN)
The local living and educational environment constitutes the fundamental and
scaffolding category of social pedagogy in the area of its theory, empirical studies, and
widely understood environmental practice. It also constitutes a context for social care space,
that is for care, help and social support. These phenomena are predominantly environmental
in their character, they are sited in a local space.
The author focuses on the notional categories of care, help and social support. He presents
classical approaches to these concepts - dominating in the existing literature on the subject
(understood as specific care, help and support practices) - and provides their criticism. His
projection (proposition) of defining and describing those notional categories is based on the
life situation and interpersonal relation definientia. He defines care as a care relation taking
into consideration the specificities of care phenomenon, care situations, and the constitutive
attributes of interpersonal relations. He adopts an akin procedure to construct definitions of
help and support, as help relations and support relations, as well as their constitutive features;
certain similarities of attributes occur here - yet also some significant differences -
concerning their nature and social context of occurrence.