Praca socjalna w Niemczech od początku łączyła wątki etyczno-ideowe z szeroko
rozumianym kształtowaniem człowieka (Bildung) i zmienianiem warunków życia. W
rozwoju tej dyscypliny i profesji wyodrębnia się kilka ważnych przejść, etapów, zwrotów: w
stronę teorii i ruchów emancypacyjnych, teorii codzienności, w stronę, polityki, terapii,
sztuki. Coraz wyraźniejsze są w niej dzisiaj akcenty środowiskowe. Współcześnie, praca
socjalna łączy się z działaniem społecznym o charakterze prewencyjnym, z refleksyjną
praktyką, z racjonalizacją nakładów i kosztów działania. Tworzy ona w efekcie
patchworkowy obraz różnych perspektyw, idei i rozwiązań ujmowanych w sztywne ramy
standardowych instytucji socjalnych, poprzez bardzo rozbudowaną i zróżnicowaną
działalność wielorakich podmiotów lokalnych w pracy z dziećmi i rodziną, aż do
różnorodnych, kreatywnych projektów socjalnych podejmowanych przez ludzi i instytucje
bardzo luźno związanych z pracą socjalną. Śledzenie rozwoju pracy socjalnej w Niemczech,
badanie kierunków zmian jest ważną lekcją dla polskich badań komparatystycznych. Może
być także, źródłem wielu pomysłów, a niekiedy przestrogą przed złudnymi rozwiązaniami.
praca socjalna, pracownik socjalny, instytucje socjalne, praca środowiskowa (Gemeinwesenarbeit). -2
Abstract (EN)
From the very beginning, social work in Germany has combined ethical and ideological
elements with a broadly defined process of shaping a person and altering living conditions. A
few important shifts, stages or turning points could be distinguished in the development of
this profession and discipline: towards theory and movements of emancipation, theory of
everyday life, politics, therapy, art. Today, its environmental elements are becoming more
distinct. Nowadays, social work is linked to social activities of a preventive character,
reflective practice, rationalizing of expenditures and costs of activities. As a result, it creates
a patchwork landscape of various perspectives, ideas and solutions encapsulated in a rigid
framework of standard social institutions, from welldeveloped and diverse activities of local
subjects and their work with children and families, to diverse creative social project
undertaken by people and institutions very loosely affiliated with social work. Following the
development of social work in Germany and examining the direction of changes constitutes
an important lesson for Polish comparative research. It may also serve as a source of
inspiration and sometimes even provide warnings against illusory solutions.