Konsekwencje rozłąki rodzin z powodu migracji zagranicznych w polskiej literaturze
przedmiotu najczęściej ujmowane są jako niekorzystne, zaburzające, destruktywne,
patologiczne. Rzadko pojawiają się wnioski o skutkach zróżnicowanych, a niezwykle rzadko
– o pozytywnych.
Celem prezentowanego tekstu jest próba polemiki z takim – jednoznacznie negatywnym
ocenianiem sytuacji rodzin rozłączonych przestrzennie, a zwłaszcza sytuacji życiowej dzieci
z nich pochodzących. Sposób komentowania doświadczeń tych rodzin oraz losów
poszczególnych osób, a zwłaszcza dzieci określanych jako „eurosieroty” interpretuję w
oparciu o koncepcję paniki moralnej. Konfrontuję ją z transnarodowym nurtem analiz
zjawiska migracji zagranicznych, które ukazuje konieczność wieloparadygmatycznego
rozpatrywania doświadczeń rodzinnych.
Dziewiętnasty wiek uznać należy za przełomowy dla rozpoczęcia się procesów
instytucjonalizacji i profesjonalizacji działań na rzecz ochrony dzieci przed krzywdzeniem.
Wcześniejsze działania na rzecz ochrony dzieci przed różnymi postaciami ich złego
traktowania miały charakter z jednej strony niesystematyczny a z drugiej strony dobroczynny
lub filantropijny. W wieku nacechowanym industrializacją i urbanizacją, zjawiska
krzywdzenia dzieci stały się na tyle widoczne, iż zmusiły społeczeństwa do przedsiębrania
środków ograniczających występowanie tego typu przypadków. Rozpoczęła się długa droga
instytucjonalizacji i profesjonalizacji działań, która wiodła od powstawania pierwszych
organizacji i stowarzyszeń powstałych w wyniku społecznej „moralnej paniki” wybuchłej na
skutek spektakularnych przypadków znęcania się opiekunów nad dziećmi , poprzez uznanie i
przejęcie przez państwa sprawy ochrony dzieci w postaci konstruowania wyraźnych aktów
prawnych, poprzez krystalizowanie się koncepcji ochrony praw dzieci, po rozwój wielorakich
form instytucjonalnej pomocy dzieciom źle traktowanym z równoległą rozbudową kodeksu
praw dzieci, po ostateczne zobowiązanie do rozbudowy wysoko specjalizowanych systemów
ochrony dzieci przed krzywdzeniem na podłożu uznania tej działalności jako priorytetowej w
rozwoju demokratycznych społeczeństw.
rodzicielstwo. krzywdzenie dzieci, instytucjonalizacja, profesjonalizacja, systemy ochrony dzieci. -2
Abstract (EN)
The XIX-th century soul be seen as the one that was crucial in beginning processes of
institutionalization and professionalization of child abuse prevention. The earlier activities In
this area were unsystematic on the one hand and organized in the context of charity and
philanthropy on the other. In that century fulfilled with intensive industrialization and
urbanization, child abuse became spectacular to social opinion, that forced societies to
undertake means in order to minimize the occurrence of such stores. It started indeed the long
way of institutionalization and professionalization of those efforts; the way that led from the
first organizations and special societies of protection of a child from cruelty risen as a result
of social moral panic due to incidents of serious child maltreatment, through the
crystalization of the idea of child rights protection, till the development of various forms of
institutions offering help to mistreated children, parallel to developing the amount of
children’s right in the end of XX century. Finally we can see contemporary states as obliged
to build a modern highly specialized systems of child protection and treating it as a priority in
development od democratic societies.